Slapen en dromen

een andere benadering van de tijd die je in bed ligt.
Slapen is een essentieel deel van het dagelijks leven.
Na praten over het weer is het misschien wel het tweede onderwerp
waarover het meest wordt gesproken.
"Ik kon vannacht weer niet slapen"
"Ik ben zo vreselijk moe, heb al meerdere nachten nauwelijks geslapen"
"Ik ben vannacht maar weer opgestaan, kon de slaap niet vatten"
Maar ook: "Ga je nu al naar huis, slapen is verloren tijd"
In dit artikeltje wil ik dieper ingaan op het fenomeen slapen en ook
op dromen, omdat dit nauw met slapen verweven is.
Maar eerst iets over het slapen zelf, over de condities die van
belang zijn om zo goed mogelijk te kunnen slapen, over hoe slapen
verandert bij het ouder worden en over wat je kunt doen als je de
slaap niet kunt vatten.


Slapen kent enkele fasen die in de loop van de nacht elkaar in
meerdere cycli afwisselen. Als we naar bed gaan en moe zijn, dan
zakken we na even doezelen weg in een diepe slaap. Na een tijdje
stijgen we als het ware naar dichter - bij - het - bewustzijn en
daarna komen we in de rem-slaap.
De overgang van diepe slaap naar rem-slaap en daarna weer naar
diepe slaap gebeurt tijdens een nacht vijf tot zes keer. Waarbij de
lengte van de diepe slaap korter wordt naarmate de nacht vordert,
terwijl de lengte van de rem-slaap juist steeds langer wordt.
De “diepte” van de diepe slaap wordt - naarmate de nacht vordert -
steeds minder.
Het is alsof in het begin van de nacht de meeste slaapschuld moet
worden ingelost en dat dat daarna steeds minder nodig is.
Bij de meeste mensen voltrekt dit slaapgebeuren zich in ongeveer
acht uur. Hierbij zijn er natuurlijk kortslapers en langslapers,
mensen die vroeg naar bed willen en zogenaamde nachtmensen.
Het lijkt er op dat deze voorkeuren biologisch bepaald zijn.

Slapen is niet iets dat je kunt afdwingen, het is iets dat over je
heen moet komen, dat als het ware aan je gebeurt.
De uitdrukking: ik kon de slaap niet vatten, klopt dan ook niet.
Slapen is niet iets wat je kunt pakken, je kunt het hoogstens
toelaten. Maar er zijn wel condities die er voor zorgen dat de slaap
makkelijker zal komen.
Daarvan wil ik er enkele beschrijven zonder volledig te willen zijn.
*Ik denk dat het goed is om enkele uren voor het gaan slapen geen
inspannend geestelijk en lichamelijk werk te doen. Ook fanatiek
sporten reken ik hierbij.
*Als het lichaam te opgewonden is, is ontspannen moeilijk, terwijl
ontspannen van belang is om de slaap toe te laten. Het zelfde kun
je zeggen over geestelijke opwinding.
*Naar mijn idee is het zinvol om vlak voor het slapen gaan te
douchen. Zo spoel je alles van de dag van je af en ga je schoon het
slaapleven tegemoet.
Op die manier onderstreep je dat je het dagdeel van het etmaal
afsluit, en dat je naar een nieuw deel toegaat, dat je gaat slapen.

Het is belangrijk om voldoende tijd te reserveren voor
slapen
en om iedere dag op ongeveer dezelfde tijd te gaan slapen.
Een regelmatig dag-nacht- ritme is belangrijk.
*In de slaapkamer moet geen muziek en televisie zijn. Een
slaapkamer is om te slapen. Je zou je lichaam en geest zo moeten
programmeren dat het vanzelf in de modus schiet die openstaat
voor slapen, zo gauw het de slaapkamer ziet.
*Een frisse, goed geventileerde ruimte is van groot belang. Hierin
staat een bed met een matras, kussen en dekbed dat past bij je
voorkeur, waarin je je als het ware lekker kunt laten wegzakken.
*Het gebruiken van alcohol verstoort het natuurlijk slapen.
Daarmee wil ik niet zeggen dat je alcohol moet mijden, maar weet
dat het de slaap beïnvloedt.
Misschien is het wel het belangrijkste dat je slapen ziet als een
belangrijk stuk van je leven. Niet als een noodzakelijk kwaad, of
erger nog als verloren tijd.
Slapen is een essentieel deel van de dag, het zorgt voor herstel.
Na een goede nachtrust ben je weer fit en kun je de volgende dag
aan.

Als ik dat zo schrijf: kun je de volgende dag aan, dan is het net
alsof de dag, de uren dat we wakker zijn, het belangrijkste stuk van
een etmaal zijn. Daar gaan we eigenlijk altijd van uit.
En het is natuurlijk ook zo dat de "wakkere" uren belangrijke uren
zijn, waarin we ons werk doen, waarin we studeren, waarin we
contacten hebben met anderen, waarin we gezellige, leuke dingen
doen. Van die uren kunnen we leren, we kunnen ervan groeien, we
kunnen bewust werken aan ons leven.
Maar ook de uren van de nacht zijn van essentieel belang, omdat
we tijdens de slaap herstellen.
Slapen zorgt voor rust en ontspanning in het hele wezen.

Maar de nachtelijke uren zijn ook van belang vanwege de
dromen,
en zelfs de tijd die we wakker liggen, is belangrijk.
Als we zo naar wakker liggen zouden kunnen kijken dan hoeven we
ons daarover geen zorgen meer te maken.
Natuurlijk is het zo dat het meeste herstel optreedt als we acht
uren in diepe slaap zijn.
Maar globaal genomen zien we dat het slaapritme verandert als de
jaren toenemen en dat er kortere of langere tijden komen tijdens
de nacht dat we wakker liggen.

In grote lijnen hoeft niemand daar een probleem van te maken:
Blijf gewoon rustig liggen,
in bed lig je warm en droog en zacht,
ook al is het herstel tijdens deze tijd van wakker liggen misschien
geen 100%,
als je stil blijft liggen, toch zeker wel 80%.


Ga je je druk maken over het feit dat je wakker ligt dan zorgt die
onrust, die bezorgdheid, er alleen maar voor dat je nog langer
wakker ligt.
Bovendien kunnen de gedachten of fantasieën die door je heen
gaan je ideeën of oplossingen aandragen voor iets waarmee je zit.
Wakker liggen is op deze manier dus niet iets waarover je je zorgen
hoeft te maken. Het is een fenomeen dat, zeker na de jonge jaren,
iedereen kent.
Alleen als het zware vormen gaat aannemen met ernstige
vermoeidheid overdag en met nachtmerries en nachtzweten, ja:
dan is het van belang om hieraan extra aandacht te besteden.
Dan is er iets dat verwerkt moet worden, dat dwars zit.
De diepe slaap is een kenmerk van de nacht evenals het met tijden
wakker liggen.
Een derde kenmerk is dromen.
Dromen doen we tijdens de zogenaamde rem-slaap.
De rem-slaap is aan het begin van de nacht kort en duurt langer
naarmate de nacht vordert.
Eerder schreef ik al dat de rem-slaap en de diepe slaap elkaar
gedurende de nacht afwisselen en dat er op die manier vijf tot zes
cycli zijn.
Ieder mens kent rem-slaap, ieder mens droomt. Velen zijn zich dit
niet bewust en dat terwijl dromen een mens toch veel kunnen
vertellen.

Wij westerlingen hechten meestal weinig waarde aan dromen.
Er zijn culturen waar dat heel anders is en waar het heel
gebruikelijk is om elkaar bij het ontwaken de dromen te vertellen.
Ik denk dat het zinvol is om naar de dromen te kijken en om een
poging te doen om de inhoud - die vaak symbolisch is en op het
eerste oog wartaal - te begrijpen.

Een droom is een innerlijk beeld. Een droom zegt iets over
de innerlijke gesteldheid van de dromer.

Om meer zelfkennis te verkrijgen is het analyseren van dromen
belangrijk.